Το Δόγμα Μπρέζνιεφ ήταν μια αρχή εξωτερικής πολιτικής που υιοθετήθηκε από τη Σοβιετική Ένωση κατά την εποχή του Ψυχρού Πολέμου. Πήρε το όνομά του από τον Λεονίντ Μπρέζνιεφ, Γενικό Γραμματέα του Κομμουνιστικού Κόμματος της Σοβιετικής Ένωσης από το 1964 έως το 1982.

Προέλευση του δόγματος Μπρέζνιεφ

Το Δόγμα Μπρέζνιεφ δημιουργήθηκε ως απάντηση σε δύο γεγονότα στα τέλη της δεκαετίας του 1950 και στις αρχές της δεκαετίας του 1960: την Ουγγρική Επανάσταση το 1956 και την Άνοιξη της Πράγας το 1968.

Το 1956, η Ουγγαρία είχε προσπαθήσει να ξεφύγει από τον σοβιετικό έλεγχο και να δημιουργήσει μια πιο δημοκρατική κυβέρνηση. Η Σοβιετική Ένωση απάντησε στέλνοντας στρατεύματα για να συντρίψουν την εξέγερση και να αποκαταστήσουν την εξουσία της.

Ομοίως, το 1968, η Τσεχοσλοβακία είχε προσπαθήσει να εφαρμόσει μεταρρυθμίσεις που θα παρείχαν μεγαλύτερη ελευθερία και δημοκρατία στους πολίτες της. Για άλλη μια φορά, η Σοβιετική Ένωση απάντησε στέλνοντας στρατεύματα για να καταστείλει το κίνημα και να διατηρήσει τον έλεγχο.

Σχέδιο της Πράγας υπό έλεγχο από τη σοβιετική εποχή

Αυτά τα γεγονότα έπεισαν τη σοβιετική ηγεσία ότι χρειαζόταν μια πιο επιθετική στάση για να προστατεύσουν τα συμφέροντά τους και να διατηρήσουν τον έλεγχό τους στα δορυφορικά κράτη.

Αρχές του Δόγματος Μπρέζνιεφ

Το Δόγμα Μπρέζνιεφ θεμελιώθηκε σε τρεις βασικές αρχές:

  1. Η Σοβιετική Ένωση είχε το δικαίωμα να επέμβει στρατιωτικά σε οποιοδήποτε σοσιαλιστικό κράτος θεωρούσε ότι απειλείται.
  2. Η Σοβιετική Ένωση θα χρησιμοποιούσε στρατιωτική δύναμη για να προστατεύσει τις σοσιαλιστικές κυβερνήσεις και κινήματα που απειλούνταν από εξωτερικές δυνάμεις.
  3. Η Σοβιετική Ένωση δεν θα επέτρεπε σε κανένα σοσιαλιστικό κράτος να εγκαταλείψει το σοσιαλισμό ή να αποδυναμώσει τους δεσμούς του με τη Σοβιετική Ένωση.

Συνέπειες του Δόγματος Μπρέζνιεφ

Το Δόγμα Μπρέζνιεφ είχε σημαντικές επιπτώσεις στη σοβιετική εξωτερική πολιτική, ιδιαίτερα στην Ανατολική Ευρώπη. Η Σοβιετική Ένωση έγινε πιο επιθετική στις προσπάθειές της να διατηρήσει τον έλεγχο στα δορυφορικά κράτη της, καταφεύγοντας συχνά σε στρατιωτική δύναμη για να καταστείλει τη διαφωνία.

Για παράδειγμα, το 1979, η Σοβιετική Ένωση εισέβαλε στο Αφγανιστάν για να υποστηρίξει μια σοσιαλιστική κυβέρνηση που απειλούνταν από τις δυνάμεις των ανταρτών. Ο πόλεμος διήρκεσε για πάνω από μια δεκαετία και είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο χιλιάδων ανθρώπων.

Επιπλέον, το Δόγμα Μπρέζνιεφ βοήθησε να δικαιολογηθεί η υποστήριξη της Σοβιετικής Ένωσης στα σοσιαλιστικά κινήματα και κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο. Η Σοβιετική Ένωση έβλεπε τον εαυτό της ως προστάτη της σοσιαλιστικής υπόθεσης και πίστευε ότι είχε καθήκον να υποστηρίξει και να υπερασπιστεί τις σοσιαλιστικές κυβερνήσεις όπου κι αν υπήρχαν.

Πράγα και Το Δόγμα Μπρέζνιεφ συνδέονται μέσω του ιστορικού γεγονότος που είναι γνωστό ως το Άνοιξη της Πράγας.

Το 1968, το Κομμουνιστικό Κόμμα Τσεχοσλοβακίας με επικεφαλής τον Αλεξάντερ Ντούμπτσεκ προσπάθησε να μεταρρυθμίσει την κομμουνιστική κυβέρνηση της χώρας επιτρέποντας μεγαλύτερη πολιτική ελευθερία και χαλαρώνοντας τη λαβή της Σοβιετικής Ένωσης. Ωστόσο, αυτό θεωρήθηκε ως απειλή για τον σοβιετικό έλεγχο στην Ανατολική Ευρώπη, και τον Αύγουστο του ίδιου έτους, τη Σοβιετική Ένωση και άλλες Σύμφωνο της Βαρσοβίας χώρες εισέβαλαν Τσεχοσλοβακία να καταστείλει τις μεταρρυθμίσεις.

Τότε ανακηρύχθηκε το Δόγμα Μπρέζνιεφ, που πήρε το όνομά του από τον Σοβιετικό ηγέτη Λεονίντ Μπρέζνιεφ, το οποίο δήλωνε ότι η Σοβιετική Ένωση είχε το δικαίωμα να παρέμβει σε οποιαδήποτε σοσιαλιστική χώρα εάν η κυβέρνησή της παρέκκλινε από το μονοπάτι του σοσιαλισμού. Το δόγμα χρησιμοποιήθηκε για να δικαιολογήσει την εισβολή στην Τσεχοσλοβακία και την καταστολή των μεταρρυθμίσεων της Άνοιξης της Πράγας.

Επομένως, η Πράγα και το Δόγμα Μπρέζνιεφ συνδέονται με το ιστορικό γεγονός της σοβιετικής εισβολής στην Τσεχοσλοβακία και την επακόλουθη εφαρμογή του Δόγματος Μπρέζνιεφ.

Κληρονομιά του Δόγματος Μπρέζνιεφ

Το Δόγμα Μπρέζνιεφ ήταν σημαντικός παράγοντας στη διαμόρφωση της πορείας του Ψυχρός πόλεμος. Συνέβαλε στη διαίρεση της Ευρώπης μεταξύ κομμουνιστικών και καπιταλιστικών κρατών και βοήθησε στη δημιουργία μιας κουλτούρας φόβου και δυσπιστίας μεταξύ των δύο πλευρών.

Αν και το Δόγμα Μπρέζνιεφ δεν χρησιμοποιείται πλέον σήμερα, η κληρονομιά του εξακολουθεί να φαίνεται στη σύγχρονη ρωσική εξωτερική πολιτική. Η ρωσική κυβέρνηση έχει κατηγορηθεί ότι χρησιμοποιεί στρατιωτική βία για να διατηρήσει την επιρροή της σε γειτονικά κράτη, όπως η Γεωργία και η Ουκρανία.

Συμπερασματικά, το Δόγμα Μπρέζνιεφ ήταν βασική αρχή εξωτερικής πολιτικής για τη Σοβιετική Ένωση κατά την εποχή του Ψυχρού Πολέμου. Βοήθησε στη διαμόρφωση της πορείας των παγκόσμιων γεγονότων και είχε σημαντικές επιπτώσεις για τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Ενώ δεν χρησιμοποιείται πλέον σήμερα, η κληρονομιά του μπορεί ακόμα να γίνει αισθητή στον σύγχρονο κόσμο.

Συχνές ερωτήσεις σχετικά με το Δόγμα Μπρέζνιεφ

Ποιος ήταν ο κύριος στόχος του Δόγματος Μπρέζνιεφ;

Ο κύριος στόχος του Δόγματος Μπρέζνιεφ ήταν να διασφαλίσει ότι η Σοβιετική Ένωση θα διατηρήσει τον έλεγχο των κρατών-δορυφόρων της στην Ανατολική Ευρώπη. Επέτρεψε στη Σοβιετική Ένωση να επέμβει στρατιωτικά σε οποιοδήποτε σοσιαλιστικό κράτος που θεωρούσε ότι απειλείται και να εμποδίσει οποιοδήποτε σοσιαλιστικό κράτος να εγκαταλείψει τον σοσιαλισμό ή να αποδυναμώσει τους δεσμούς του με τη Σοβιετική Ένωση.

Πώς συνέβαλε το Δόγμα Μπρέζνιεφ στον Ψυχρό Πόλεμο;

Το Δόγμα Μπρέζνιεφ συνέβαλε στον Ψυχρό Πόλεμο δημιουργώντας μια κουλτούρα φόβου και δυσπιστίας μεταξύ της Σοβιετικής Ένωσης και των δυτικών δυνάμεων. Η επιθετική στάση της Σοβιετικής Ένωσης έναντι των κρατών-δορυφόρων της στην Ανατολική Ευρώπη και η προθυμία της να χρησιμοποιήσει στρατιωτική δύναμη για να διατηρήσει τον έλεγχό της, οδήγησε σε εντάσεις μεταξύ των δύο πλευρών που διήρκεσαν για δεκαετίες.

Η Τσεχία υπό τον έλεγχο των Σοβιετικών (Εικονογράφηση)

Ήταν επιτυχημένο το Δόγμα Μπρέζνιεφ;

Κατά κάποιο τρόπο, το Δόγμα Μπρέζνιεφ ήταν επιτυχές. Επέτρεψε στη Σοβιετική Ένωση να διατηρήσει τον έλεγχο των δορυφορικών της κρατών στην Ανατολική Ευρώπη και βοήθησε στο να αποτραπεί οποιοδήποτε από αυτά τα κράτη από το να απομακρυνθεί από τον σοβιετικό έλεγχο. Ωστόσο, το Δόγμα είχε επίσης σημαντικό κόστος, τόσο από την άποψη του ανθρώπινου κόστους των σοβιετικών επεμβάσεων σε άλλες χώρες, όσο και από την άποψη της ζημιάς που προκάλεσε στη διεθνή φήμη της Σοβιετικής Ένωσης.

Ποια ήταν η αιτιολόγηση της Σοβιετικής Ένωσης για το Δόγμα Μπρέζνιεφ;

Η Σοβιετική Ένωση έβλεπε τον εαυτό της ως προστάτη της σοσιαλιστικής υπόθεσης και πίστευε ότι είχε καθήκον να υποστηρίξει και να υπερασπιστεί τις σοσιαλιστικές κυβερνήσεις όπου κι αν υπήρχαν. Το Δόγμα Μπρέζνιεφ θεωρήθηκε ως ένας τρόπος για να εξασφαλιστεί η επιβίωση του σοσιαλισμού στην Ανατολική Ευρώπη και να αποτραπεί κάθε σοσιαλιστικό κράτος από το να πέσει κάτω από την επιρροή της Δύσης.

Πώς τελείωσε το Δόγμα Μπρέζνιεφ;

Το Δόγμα Μπρέζνιεφ έχασε μεγάλο μέρος της συνάφειάς του τη δεκαετία του 1980, καθώς η Σοβιετική Ένωση άρχισε να υιοθετεί μια πιο συμφιλιωτική προσέγγιση έναντι των δορυφόρων κρατών της στην Ανατολική Ευρώπη. Η πτώση του Τείχους του Βερολίνου το 1989 σηματοδότησε την αρχή του τέλους για το Δόγμα, καθώς η Σοβιετική Ένωση απέσυρε τη στρατιωτική της υποστήριξη από τα κράτη-δορυφόρους της και τους επέτρεψε να ακολουθήσουν τους δικούς τους δρόμους.

Ποια είναι η κληρονομιά του Δόγματος Μπρέζνιεφ σήμερα;

Η κληρονομιά του Δόγματος Μπρέζνιεφ μπορεί ακόμα να φανεί στη σύγχρονη ρωσική εξωτερική πολιτική, ιδιαίτερα στις σχέσεις της χώρας με τους γείτονές της. Η ρωσική κυβέρνηση έχει κατηγορηθεί ότι χρησιμοποιεί στρατιωτική βία για να διατηρήσει την επιρροή της σε γειτονικά κράτη, όπως η Γεωργία και η Ουκρανία, και οι ενέργειές της έχουν συγκριθεί με εκείνες της Σοβιετικής Ένωσης κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.

Συνολικά

Το Δόγμα Μπρέζνιεφ ήταν βασική αρχή της εξωτερικής πολιτικής για τη Σοβιετική Ένωση κατά την εποχή του Ψυχρού Πολέμου. Βοήθησε στη διαμόρφωση της πορείας των παγκόσμιων γεγονότων και είχε σημαντικές επιπτώσεις για τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και φυσικά τους Τσέχους. Ενώ δεν χρησιμοποιείται πλέον σήμερα, η κληρονομιά του μπορεί ακόμα να γίνει αισθητή στον σύγχρονο κόσμο.

Η κατανόηση της ιστορίας και της κληρονομιάς του Δόγματος Μπρέζνιεφ είναι σημαντική για όποιον ενδιαφέρεται για τον Ψυχρό Πόλεμο, τη σοβιετική εξωτερική πολιτική ή την ιστορία της Ανατολικής Ευρώπης. Παρέχει πληροφορίες για τις πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές δυνάμεις που διαμόρφωσαν τον κόσμο κατά το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα και βοηθά να εξηγηθούν ορισμένες από τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που αντιμετωπίζουμε σήμερα.

1 ΣΧΟΛΙΟ

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.